De Papa Bulla van Tinallinge, gemeente Winsum

In “Archeologie in Nederland”, het tijdschrift van onder meer de AWN staat in de aflevering van mei een boeiende bijdrage van Michiel Bartels, gemeentelijk archeoloog van Hoorn/West-Friesland. De bijdrage gaat over de Interpretatie van middeleeuwse, loden, pauselijke zegels.

In zijn inleiding schrijft Bartels dat in de middeleeuwen vanuit Rome regelmatig brieven werden verstuurd die verzegeld zijn met een briefzegel, de “Papa Bulla” genaamd. Er zijn in Nederland 23 van dit soort briefzegels bekend, waarvan één is gevonden door ons bestuurslid Aldwin Wals. Hij vond deze in Tinallinge, een wierdedorp in de gemeente Winsum,  ten oosten van Baflo. De gevonden Papa Bulla van Tinallinge is afkomstig van paus Nicolaas III (1277-1280). Een tweede Bulla uit de provincie Groningen is jaren terug gevonden bij het voormalige klooster Yesse bij Haren. Deze Bulla is afkomstig van paus Gregorius IX (1227-1449). Het zijn zeldzame vondsten.

Hoe de Papa Bullea in Tinallinge en Yesse terecht zijn gekomen, is niet duidelijk. Duidelijk is dat de Bulla uit Yesse een tweede leven heeft gekregen. Dat blijkt uit de twee gaatjes die daarin zijn aangebracht en als hanger of als broche is gebruikt. In Yesse stond een klooster.  Het is niet uitgesloten dat de Bulla door een kloosterling gedragen is.

Voor de Bulla van Tinallinge is niet meteen een verklaring. Bartels geeft er wel drie. Het kan een zegel zijn dat aan een pauselijk contract was gehecht voor het gebruik of verkoop van een pauselijk eigendom. Een tweede verklaring kan zijn dat Bulla van de functie heeft gehad als talisman of amulet. Voor de Bulla van Tinallinge kan de functie zijn geweest dat deze is gebruikt voor een agrarisch-afsmekende actie. Hierbij zegt Bartels “dat bullae in akkers werden geplaatst om aan een hogere macht een goede oogst te vragen.”

Al met al prachtige vondsten en vooral die van Tinallinge.  Gefeliciteerd, Aldwin met je pauselijke vondst!

Zie: “Archeologie in Nederland”, Jaargang 2, nr. 2, blz. 2-9, Michiel Bartels, “Papa Bulla: een boodschap van boven? Interpretaties van loden pauselijke zegel in archeologische contexten.”

Post a comment