Uit het Jaarverslag 2017

TERUGBLIK OP 2017

Het jaar 2017 was een jaar zonder grote veranderingen. Dat was de laatste jaren ervoor wel anders, omdat de verhuizing in oktober 2013 uit de Nijhoffstraat naar het archeologiedepot in de Hazenkamp nog tot in 2016 had doorgewerkt. Na een tijd in het magazijn te hebben gewerkt, kwam de bouw van een eigen werkruimte, de inrichting hiervan en de bouw en inrichting van de grote Gispenvitrine. Dit alles vergde nogal wat inspanningen, die dus tot in 2016 doorliepen. Maar nu was dit alles rond en kon er daardoor in 2017 weer meer aan de archeologische vondsten worden gewerkt.
In het bestuur vonden in 2017 diverse mutaties plaats. Gerda van Raan en Anneke Ruterink hebben afscheid genomen van het bestuur, maar gelukkig niet van de archeologie en de AWN. Omdat er toch al twee vacatures waren, had ondergetekende als voorzitter wel wat zorgen over de bezetting, maar gelukkig bleken er drie nieuwe bestuursleden beschikbaar te zijn, die in de jaarvergadering op 8 maart dan ook bij acclamatie werden gekozen. Het betreft Juliette Staudt, die zich binnen het bestuur vooral met de collectie bezighoudt, Gonnie van Dijken, die de lezingen en excursies ging coördineren en Jos van Nistelrooy, die onze nieuwe penningmeester is. Er bleef dus maar één vacature open staan, die we in de jaarvergadering van 2018 hopen te kunnen opvullen, zodat we dan na lange tijd weer eens een voltallig bestuur hebben.
Bij de kaderleden was er één belangrijke mutatie. Op dinsdag 9 mei hebben we met koffie en gebak afscheid genomen van Anke Baljet in haar hoedanigheid van bibliothecaris van de afdelingsbibliotheek. Dit was tevens een afscheid voor de vele andere taken die Anke tot voor kort is blijven doen, zoals bijvoorbeeld het bijhouden van het ledenbestand, het AVK-systeem en diverse andere taken die zij lange tijd heeft vervuld. Overigens blijft Anke AWN-lid en tevens één van de sponsoren van onze afdeling.
Al in de eerste week van 2017 overleed op 88-jarige leeftijd ons lid Lenie Strijbosch-Blom, die zich veel met restauratie van aardewerk objecten heeft beziggehouden. Elke dinsdag en tot op hoge leeftijd kwam zij op de fiets van Zevenaar naar Arnhem. Een bijzonder aandenken aan haar hebben we in de vorm van de fraaie schort die zij steeds droeg wanneer ze bezig was met het restaureren.
Voor wat betreft de toekomst van onze AWN-afdeling zijn we als bestuur al in overleg met de gemeente Arnhem om te bezien welke mogelijkheden er voor ons zijn. Eind 2019 zal de gemeentearcheologie het depot aan de Hazenkamp gaan verlaten. Er komt dan voor de gemeente een depotfunctie in de nieuwe vleugel van het Arnhems Museum en een frontoffice elders, mogelijk in Rozet. Bekeken wordt of er voor de AWN mogelijkheden zijn hierin te participeren.
Het jaar 2017 kende diverse archeologische activiteiten. Een forse klus die we uitvoerden, was het herinventariseren van alle kratten en dozen met projectvondsten. Deze stonden in het depot opgeslagen tussen dozen van de gemeente Arnhem. Bij deze actie hebben we alle dozen en kratten gecheckt en op houten pallets gezet, gesorteerd per gemeente. Hierdoor zijn de vondsten van elk project wee terug te vinden in de depotstellingen.
Nieuw voor onze AWN-afdeling is de installatie van een eigen computernetwerk voor de opslag van alle opgravings- en vondstendocumentatie. Tot nu toe stonden bestanden verspreid op privé-computers en opslagmedia. Omdat het om ‘behoud van informatie ex situ’ gaat, is dit netwerk een welkome aanwinst.

Het veldwerk in 2017 bestond uit enkele kleinere onderzoeken, zoals op 26 juni in Park Reehorst in Ede. Verder waren er enkele projecten van de Werkgroep WO-II, zoals Teerosen en FLAK-Koningsweg, terwijl van het project Oosterbeek Lage Oorsprong een fraai rapport werd uitgebracht. Daarnaast groeven diverse AWN-ers mee bij projecten van derden, zoals naast de Eusebiuskerk in Arnhem (aanleg Jansbeek) en bij Harskamp Smachtenburg. Over het veldwerk leest u ook elders in dit jaarverslag. Daarnaast waren er de gebruikelijke lezingen, de basiscursus Archeologie, excursies en open dagen, zoals bij de IJzertijdboerderij bij Wekerom.

Een probleem vormt nog steeds het grote aantal niet afgeronde projecten. Daarom is in het najaar een enquête gehouden om te peilen of er leden zijn die extra activiteiten willen doen, zoals meedoen bij opgravingen of het uitwerken van projecten. Dit heeft in elk geval enkele resultaten opgeleverd. Hopelijk kunnen we van lieverlee de achterstand wegwerken. Rest mij nog u veel leesplezier en een goed archeologisch jaar 2018 toe te wensen.

Jan Verhagen, voorzitter

Uit het Jaarverslag 2016

TERUGBLIK OP 2016

Een belangrijk punt voor onze AWN-afdeling in 2016 was de geleidelijke hervatting van de dinsdagactiviteiten in onze nieuwe werkruimte in het Arnhemse archeologiedepot, die in het najaar van 2015 officieel was geopend. Eindelijk was er het moment dat de verhuisdozen met onze archeologische voorwerpen konden worden uitgepakt. Nadat vroeg in 2016 de opbouw van de grote Gispenvitrine was voltooid, konden onze mooiste kannen en kruiken weer een ereplaatsje in de op zichzelf al blikvangende vitrine krijgen.

Gerestaureerde bodemvondsten uit Arnhem en de regio prijken weer in de Gispenvitrine. Het vullen van de vitrine was een mooie aanleiding voor het bijwerken van onze AVKdatabase, waarin ruim 1400 exposeerbare vondsten en gerestaureerde objecten zijn geregistreerd. We kunnen vaststellen dat wij naast zaken als veldwerk, vondstverwerking en dergelijke, eigenlijk ook een klein archeologiemuseum runnen! Vanaf de zomer vond de recente kopervondst uit Lichtenbeek een plekje in het gedeelte van deze vitrine dat voor wisselexposities is bestemd. Deze kopervondst bestaat uit zo’n 30 gebruiksvoorwerpen van koper, maar ook tin, die in 1941 aan de bodem zijn toevertrouwd en in mei 2016 weer zijn gevonden. Kennelijk heeft de eigenaar deze voorwerpen in een kist begraven, om te voorkomen dat ze door de Duitsers zouden worden geconfisqueerd, maar deze objecten later niet meer kunnen opgraven. Een niet-alledaagse vondst! Het jaar 2016 kende diverse archeologische activiteiten, zoals de geslaagde zomeropgraving in Ede. In het gebied Park Reehorst, waar RAAP een grote opgraving uitvoerde, konden we als AWN een eigen werkput onderzoeken. De bewoningssporen die werden aangetroffen, dateren voornamelijk uit de 11e en 12e eeuw. Een vermoedelijke waterkuil, vele paalsporen en afvalkuilen werden blootgelegd. Daarnaast kwam ook een loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog tevoorschijn. Er waren ook diverse andere onderzoeken, zoals een vervolgonderzoek Tijd voor een ijsje tijdens de opgraving Ede – Park Reehorst naar de Kochbunker op het terrein van het Arnhems Museum. Hierin werd tot ieders verrassing een stengun aangetroffen. Dit onderzoek werd gedaan door onze Werkgroep Tweede Wereldoorlog, die er blijk van geeft niet alleen bij het veldwerk, maar ook bij het relateren van de vondsten aan de historische context van de oorlogshandelingen, over ruime expertise te beschikken.

Op het terrein van huis Westerveld bij Elden hebben we proefsleufjes gegraven om mogelijke funderingsresten van het voormalige huis op te sporen. In Herwen hebben we, toen de waterstand op de Rijn en in de Bijland erg laag was, van de gelegenheid gebruik gemaakt om een veldverkenning op het strand van de Bijland te doen. Helaas bestonden de vondsten uit de Romeinse periode voornamelijk uit tamelijk kleine dakpanfragmenten. Uit Kochbunker opgegraven Stengun MKII in handen van vinder Leo van Midden. Op de achtergrond zijn leden van de Werkgroep WO2 AWN Afdeling 17 bezig met de reconstructie van de loopgraaf.

De Basiscursus Veldwerk werd in 2016 voor de 17e keer gegeven in samenwerking met AWN-afdeling Nijmegen e.o. Er waren maar liefst 17 deelnemers, die met enthousiasme aan de cursus hebben deelgenomen. Het mooie is dat er elk jaar wel enkele cursisten zijn voor wie het afsluiten van de cursus het startpunt is om actief te worden binnen de AWN. Ook over onze boeiende excursie naar het Huis van Hilde in Castricum en de in 2016 gehouden lezingen vindt u in dit jaarverslag informatie terug.

Er waren natuurlijk nog meer activiteiten, zoals een excursie naar het Huis van Hilde, lezingen, enz., maar dit was een greep uit de belangrijkste activiteiten van 2016.
Rest mij nog u veel leesplezier en een goed archeologisch jaar 2017 toe te wensen.

Jan Verhagen, voorzitter

Uit het Jaarverslag 2015

TERUGBLIK OP 2015

U leest dit waarschijnlijk ergens in maart 2016 en ik, dit schrijvende in januari 2016, denk terug aan het AWN jaar 2015. Er gebeurde van alles en, zoals ook het gewone leven, dat waren goede en minder goede zaken. Laten we met de goede zaken beginnen: de bouwploeg aan het werk. We, de AWN in Arnhem, verhuisde intern op de Hazenkamp bij de Dienst Archeologie van Arnhem van een tafel achterin het gebouw naar een heuse eigen ruimte van “Nijhoffstraat”- achtige allure. Met een aantal enthousiastelingen buiten de AWN groeven we op een stormachtige zomerdag een Koch
bunker uit de WO II op. En wat leverde het op? Niet veel bijzonders, zeker niet uit die periode. Maar wel de eerste aanzet tot de werkzaamheden
van een, hopelijk in 2016, volwassen AWN afdeling 17 werkgroep Wereldoorlog II.

In twee zomerse weken groeven en boorden we tot wel 6 meter diepte naar de oude Rijn loop in de Romeinse tijd bij Herwen en op zoek naar de Romeinse limes weg. Gevonden? Laten we het zo zeggen , we komen steeds dichterbij; we zitten nu al op de oever.
In twee herfstachtige weken groeven we, geholpen door een aanzienlijk aantal geïnteresseerden uit Ede en directe omgeving, naar “de Erven van het vroege Ede” op het uitbreidingsplan Reehorst II in Ede. Wat gevonden? Zeker; een (redelijk) groot aantal scherven van bronstijd tot de 19de eeuw, vuursteen kling (mes), stukken maalsteen en een circa 6 meter diepe waterput gevormd uit een uitgeholde, 1,5 meter diameter, eiken boomstam.

De twee jaar in winterslaap gelegen hebbende Gispen vitrinekast werd als Doornroosje wakker gekust door vier dappere AWN-ers die deze werkelijk
gigantische drie dimensionale Timmermanspuzzel wisten op te lossen. In november, december, 2015 en aansluitend januari 2016 werd, samen met afdeling 16, de Basiscursus Archeologie gegeven. Een zestiental (nieuwe!) mensen heeft hieraan mee gedaan. De nieuwe AWN werkruimte kwam hierbij goed van pas!

Rozengeur en maneschijn in 2015 voor de AWN dus? Nou niet helemaal. Ook mindere zaken waren ons deel; lezingen, ja: meervoud, waar alleen het Bestuur als bezoeker aanwezig was. Bouwactiviteit dagen waar alleen het Bestuur de witkwast of de elektrakabel hanteerde. Opgravingen die door één man georganiseerd, gecoördineerd en uitgevoerd moesten worden. Kortom we hebben te maken met een sterk verminderde belangstelling van de AWN leden en merken ook dat de “grijze” leeftijdsgroep een dominerende rol in het leden bestand gaat spelen. Maar er zijn ook lichtpunten:
— de start van de WO II werkgroep moet leiden tot een vergrote aantrekkingskracht op derden en, vooral, jongeren;
— onze mooie, nieuwe en grote eigen AWN ruimte maakt meer activiteiten mogelijk (zonder extra kosten!) waarmee wij, samen met de Gemeente, naar buiten kunnen treden;
— de cursus heeft 8 nieuwe leden voor de AWN afdeling 17 opgeleverd waaronder jonge mensen. Verheugend is, in dit verband, dat de AWN activiteiten in Wageningen, vooral door de inspanningen van Hans Dobbe, een grote impuls hebben gekregen.
— we moesten afscheid nemen van onze ruimte in de Kazerne in Ede. De boel daar gaat verbouwd worden tot appartementen. Jammer, want vooral door de opgravingsactiviteiten in de Reehorst was er een nieuw animo voor de AWN onder de mensen in Ede te zien, hetgeen resulteerde in een aantal nieuwe, en zelfs zeer jonge, gezichten! Wij hopen met een aangepaste vervoersregeling van Ede naar Arnhem deze mensen te kunnen blijven
behouden. Positief is ook dat het onder brengen van de AWN afdeling Ede in het nieuwe Erfgoedcentrum een reële mogelijkheid lijkt te worden.

Ik wens U veel leesplezier in dit Jaarverslag van de AWN afdeling 17 toe.

Rob Nijsse, voorzitter