za 7 en zo 8 mrt: Excursie Leeuwarden

Excursie

Met Helinium op reis door de tijd naar Leeuwarden.

Met de auto rijden we op zaterdag 7 en zondag 8 maart 2020 naar Friesland om een paar leuke plekken en tentoonstellingen op te zoeken. We bezoeken onder andere het Fries Museum in Leeuwarden om daar de tentoonstelling ‘Wij Vikingen’ te zien.

Tentoonstelling ‘Wij Vikingen’

Vikingen waren de piraten van de Noordzee. Moordend, plunderend en rovend maakten ze de Europese kusten onveilig. Ook Frisia, het Nederlandse kustgebied, werd geteisterd door Vikingen. De aanvallen begonnen in het jaar 810, toen Deense Vikingen Frisia aanvielen met een vloot van maar liefst tweehonderd schepen. De woeste Vikingen stopten pas met hun plunderingen toen hun slachtoffers een flinke hoeveelheid zilver betaalden. Maar in de jaren daarna kwamen ze nog vaak terug.

Wij Vikingen neemt je mee naar de eeuwen van de vele Vikingeninvallen in Frisia. Je ontdekt hoe families werden verscheurd door ontvoeringen, huizen werden platgebrand en dorpen verwoest. Maar je maakt ook kennis met een andere kant van de Vikingen. De tentoonstelling is een spannende ontdekkingsreis voor de hele familie en extra leuk voor kinderen. Zij gaan als een echte Viking (met helm en zwaard) op zoek naar hun ontvoerde broertje.

Handel

Tussen de aanvallen door werd er namelijk veel handel gedreven tussen de Nederlanders en Vikingen. De Noordzee was in die tijd de snelweg van Europa. Alles ging sneller over water. De binnenlanden waren zo slecht begaanbaar dat iemand van de Hollandse kust eerder in Denemarken was dan in Enschede. Daardoor was er veel contact met kustbewoners in Scandinavië, Groot-Brittanië en Ierland. Tussen deze landen werd dan ook veel gehandeld en gebruiken uitgewisseld. Er was sprake van een gedeelde Noordzeecultuur.

Bij die cultuur horen ook Vikingen. Vikingen zijn namelijk geen volk, ‘op Viking gaan’ betekent op rooftocht gaan. Niet alleen Scandinaviërs waren Vikingen, ook inwoners van Frisia sloten zich aan bij de Vikingen. Soms werden ze gedwongen na een ontvoering, maar vaak gingen mannen, vrouwen en zelfs kinderen vrijwillig mee op de gewelddadige plundertochten. In Wij Vikingen ontdek je hoeveel wij gemeen hebben met Vikingen.

Vikingschip

Het Fries Museum heeft de tekeningen van het kleine oorlogsschip Skuldelev V verworven. De restanten van dit Vikingschip bevinden zich in het Vikingeskib Museet in Roskilde, Denemarken. Studenten van de opleiding Maritieme Techniek van ROC Friese Poort bouwden samen met scheepsbouwer Bein Brandsma een replica. Het vijftien meter lange schip is in zijn geheel te zien in Wij Vikingen. Na de tentoonstelling wordt het schip vaarklaar gemaakt en vaart er voor het eerst in eeuwen weer een Vikingschip door Friesland..

Tentoonstelling ‘Gezonken Schatten – Geheimen van de Maritieme Zijderoute’

Van 7 september 2019 tot en met 28 juni 2020 presenteert het Princessehof de tentoonstelling ‘Gezonken Schatten: geheimen van de Maritieme Zijderoute’. De tentoonstelling toont keramiek en andere voorwerpen die gevonden zijn aan boord van acht scheepswrakken uit de 9e tot en met de 19e eeuw. De keramische schatten vertellen fascinerende verhalen over de Maritieme Zijderoute in Azië. Daarmee gaat een verborgen wereld open van internationale handel, strijd op zee, mensensmokkel en schatgravers.

Op zoek naar peper, zijde en porselein bevaren schepen uit alle windrichtingen eeuwenlang de Maritieme Zijderoute. De schepen die vergaan, liggen soms honderden jaren als tijdcapsule op de bodem van de zee. De wrakken en zeker de goed bewaard gebleven keramiek bieden een schat aan informatie.

Wereldhandel

Zo laat het schip San Diego zien dat de Spanjaarden rond 1600 al een grote speler waren in de internationale handel. Het schip zinkt tijdens een gevecht omdat het te zwaar beladen is met kanonnen, munitie en proviand. Bij de opgraving blijkt de San Diego producten van over de hele wereld te bevatten. Het gevonden kraakporselein werd bijvoorbeeld gekocht van Chinezen in de haven van Manilla. Het Nederlandse VOC-schip Witte Leeuw zinkt dertien jaar later, na een aanval op twee Portugese schepen. Hebberigheid kost de Nederlanders de kop: de kruitkamer ontploft en de vergaarde handelswaar eindigt op de bodem van de zee, een groot verlies voor de VOC.

Schatgravers

Vanwege hun kostbare lading hebben scheepswrakken een grote aantrekkingskracht op commerciële duikbedrijven. In de jaren ’80 levert een veiling van keramiek uit de wrakken van de Aziatische Hatcher en het VOC-schip Geldermalsen miljoenen op. Informatie over de schepen en bemanning gaat bij de berging echter grotendeels verloren. De veiling is aanleiding voor verscherpte wetgeving van onderwaterarcheologie in Nederland. Maritiem archeoloog Martijn Manders illustreert het belang van zorgvuldige onderwaterarcheologie aan de hand van de recente opgraving van de Rooswijk bij de kust van Engeland.

Smokkel

Als in 1822 de Tek Sing op de rotsen slaat, gaan 360.000 stuks porselein en honderden mensenlevens verloren. Op het dek van het schip zitten meer dan 1600 immigranten gepropt, die China illegaal proberen te verlaten. Naast de enorme hoeveelheden porselein worden aan boord ook potten met opiumresten gevonden. Het middel wordt door de Britten naar het oosten gesmokkeld, wat leidt tot massaverslaving. Hoewel de Chinese handel floreert, begint het keizerrijk steeds meer te wankelen.

Pioniers

Oudere wrakken leren dat er al ver voor de VOC bloeiende handel in Azië is. Een Chinees schip dat ter hoogte van Sinan zinkt in 1323, is op weg naar Japan. Dat blijkt uit de houten etiketten waar veel pakketten aan boord van zijn voorzien. Voor archeologen is deze informatie een waardevolle ontdekking. Verder wordt exclusieve keramiek voor de rijke elite gevonden maar ook wierrookbranders en beelden van heiligen voor Japanse tempels. Al veel eerder zijn het de Arabieren die als eerste met hun sierlijke schepen lange afstanden kunnen overbruggen op de open zee. Het Tang-schip, gezonken rond 830, vaart naar China om het gewilde steengoed en porselein in te kopen. De verfijnde potten, kommen, spiegels en schotels bereiken echter nooit hun bestemming: de kapitein besluit op de terugreis een omweg te maken en stuit daarbij op een stel gevaarlijke riffen. Het schip zinkt met man en lading.

Archeologische steunpunten Friesland

De Archeologische Steunpunten in Friesland zorgen samen voor het zichtbaar maken van de lokale archeologie en het uitdragen van verhalen uit de omgeving. Verspreid over de Provincie Fryslân staan 11 Steunpunten die met exposities en activiteiten lokale thema’s belichten.

We zoeken er een paar op.

Feanwâlden

Het Archeologisch Steunpunt in Feanwâlden vertelt het verhaal van de Schierstins, het enige resterende middeleeuwse torenkasteel van Friesland.

Kollum

In de laatste ijstijd bereikten de gletsjers Fryslân niet meer. Toch was het er nog bitterkoud. In het permanent bevroren landschap werd hier en daar onder druk van bevriezend grondwater de grond omhoog geduwd. Zulke ijsheuvels noemen we pingo’s. Na het smelten van de ijskern bleef een diepe kuil met een aarden wal over. Het huidige landschap van het oosten van de provincie ligt nog bezaaid met dergelijke pingo-ruïnes, waarover we meer te weten kunnen komen in het steunpunt te Kollum.

Burgum

Het Archeologisch Steunpunt in Burgum heeft als thema de Midden-Steentijd, oftewel het Mesolithicum.

Leeuwarden

Het Archeologisch Steunpunt in Leeuwarden vertelt het verhaal van het ontstaan en de bloei van de middeleeuwse handelsstad.

Hegebeintum

Het Archeologisch Steunpunt van Hegebeintum: het verhaal van de hoogste terp van Nederland.

Oude Bildtzijl

Het archeologisch steunpunt in Oude Bildtzijl vertelt over de ontstaansgeschiedenis van Het Bildt: een ingepolderd landschap aan de waddenkust, dat zich uitstrekt tot vlak boven Leeuwarden.

Rinsumageast

De kronkelende sloten die nu nog goed zichtbaar zijn in het weidelandschap bij het buurtschap Sijbrandahuis vlakbij Rinsumageest, getuigen van een bijzonder verleden: het zijn de overblijfselen van de grachten van het middeleeuwse Cisterciënzer klooster Claercamp.

Sneek

In het Archeologisch Steunpunt van Sneek, gevestigd in de bibliotheek, is een tentoonstelling te zien die het verhaal van Sneek en omgeving vertelt aan de hand van archeologische vondsten.

Buitenpost

Het IJstijdenmuseum is door een aantal amateur archeologen, geologen en petrologen opgezet. In het museum zijn verzamelingen archeologische voorwerpen, verzamelingen zwerfstenen, verzamelingen mineralen en verzamelingen fossielen ondergebracht.

Wijnaldum

Het noordwesten van Friesland (Westergo) was in de vroege middeleeuwen een centrum van rijkdom, macht en edelsmeedkunst. Vooral rondom Wijnaldum zijn opzienbarende goudvondsten gedaan. Hieruit wordt duidelijk dat dit gebied een voorname positie innam binnen het Friese koninkrijk van die tijd. Zijn we al geweest.

Firdgum

Het Archeologisch Steunpunt in Firdgum laat zien hoe de zodenhuizen eruitzagen die in de vroege middeleeuwen op veel terpen in Friesland werden gebouwd. Zijn we al geweest.

Als je mee gaat, meld je dan even aan vóór 31 januari 2020 bij – uitsluitend – Jurrien Moree (010 – 460 47 37). Dan kunnen we voor voldoende (auto)vervoer zorgen. 

Datum: Zaterdag 7 en zondag 8 maart 2020
Vertrektijd: zaterdag rond 08.00 uur
Plaats: Nader te bepalen
Aanmelden: Voor 31 januari 2020 bij Jurrien Moree
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Post a comment