{"id":1701,"date":"2019-10-13T10:07:37","date_gmt":"2019-10-13T08:07:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/?p=1701"},"modified":"2019-10-13T10:07:37","modified_gmt":"2019-10-13T08:07:37","slug":"niks-knusse-oertijd-eerste-boeren-hadden-mogelijk-importbruiden-en-slaven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/niks-knusse-oertijd-eerste-boeren-hadden-mogelijk-importbruiden-en-slaven\/","title":{"rendered":"Niks knusse oertijd: eerste boeren hadden mogelijk importbruiden en slaven"},"content":{"rendered":"<header class=\"artstyle__header\" data-element-id=\"article-element-header\">\n<p class=\"artstyle__intro\" data-element-id=\"96bb-b11d-b9dc-12b6-3e9e-d205-63bb-cb13\">Z\u00f3 knus was het bij de Flintstones thuis dus niet. Prehistorische boeren in Europa hadden geen homogene, hechte gezinnen; ze haalden importbruiden in huis en hielden misschien zelfs slaven.<\/p>\n<p data-element-id=\"96bb-b11d-b9dc-12b6-3e9e-d205-63bb-cb13\">Gelezen in de Volkskrant 10 oktober 2019 door\u00a0<span class=\"artstyle__byline__authors\"><a class=\"artstyle__byline__author\" href=\"https:\/\/www.volkskrant.nl\/auteur\/Maarten%20Keulemans\">Maarten Keulemans<\/a><\/span><\/p>\n<\/header>\n<section class=\"artstyle__main\" data-artstyle-marker=\"paywall\">\n<section class=\"artstyle__main--container\" data-artstyle-marker=\"paywall\">\n<figure class=\"artstyle__figure\" data-element-id=\"7fb7b83e-8101-4afb-83bd-9012d4fed368\"><img decoding=\"async\" class=\"artstyle__image\" src=\"https:\/\/images2.persgroep.net\/rcs\/eAP142OvsYUbuLcmdEajo8yJRJI\/diocontent\/68343888\/_fitwidth\/763?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&amp;quality=0.8\" data-credit=\"Beeld EPA\" data-height=\"3000\" data-original=\"https:\/\/images2.persgroep.net\/rcs\/nD-YiOVB6iKILkF2OxS1pOpzJGk\/diocontent\/68343888\/_fitwidth\/1240?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&amp;quality=0.9\" data-title=\"Een in 2016 in Duitsland gevonden boerengraf uit de bronstijd, vermoedelijk van 2000 voor Christus. \" data-width=\"4000\" \/><figcaption class=\"artstyle__figcaption\"><cite class=\"artstyle__figcaption__caption\">Een in 2016 in Duitsland gevonden boerengraf uit de bronstijd, vermoedelijk van 2000 voor Christus.\u00a0<\/cite><span class=\"artstyle__figcaption__credit\">Beeld EPA<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"cd15-d654-9a8f-7686-6b9a-155b-4022-dd80\">Dat althans stellen wetenschappers die een reeks graven uit de late steentijd en de bronstijd in Zuid-Duitsland in detail onderzochten.\u00a0De ontdekking zet het vertrouwde beeld van vroege boerenculturen op zijn kop. In plaats van een vredige samenleving waar men in familieverband gebroederlijk het land ontgon, waren er op de eerste boerderijen al scherpe standsverschillen.<\/p>\n<div id=\"dfp-sky1\" class=\"ad--sky\" data-id=\"dfp-sky1\" data-google-query-id=\"COK8q7TjmOUCFY2A3godlUoMPg\">\n<div id=\"google_ads_iframe_\/7455\/vk\/vk.site-large\/wetenschap_2__container__\">\n<div class=\"mediavoice-native-ad\" data-mediavoice-render-injection-id=\"a822ab8f-60d1-4358-9eb1-380d9413b858\">\n<article class=\"branded-aankeiler branded-aankeiler-rectangle branded-aankeiler--volkskrant half\">\n<div class=\"wrapper\">\n<div class=\"image-wrapper\"><picture class=\"half\"><source srcset=\"https:\/\/polarcdn-terrax.com\/image\/v1.0.0\/bin\/5d96fc7a524942ba3c9285a7?v=2e6dd&amp;h=750&amp;w=375\" data-size=\"full\" \/><source srcset=\"https:\/\/polarcdn-terrax.com\/image\/v1.0.0\/bin\/5d96fc7a524942ba3c9285a6?v=28d71&amp;h=538&amp;w=375\" data-size=\"half\" \/><\/picture><\/div>\n<div class=\"content-wrapper gradient\">\n<header class=\"title\">De slaapkamer is nog steeds een ondergewaardeerde plek in huis<\/header>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"mediavoice-native-ad\" data-mediavoice-render-injection-id=\"fd83aaad-7d17-4ac2-aa6b-a8bfdc18f0f4\">\n<div class=\"ad_wrapper volkskrant_ad_wrapper\">\n<article class=\"branded-aankeiler branded-aankeiler--volkskrant branded-aankeiler-large branded_in-article full\">\n<div class=\"wrapper\">\n<div class=\"image-wrapper\"><picture class=\"full\"><source srcset=\"https:\/\/polarcdn-terrax.com\/image\/v1.0.0\/bin\/5d91e47c524942ba3c927760?v=d5313&amp;w=868&amp;h=426\" data-size=\"full\" \/><source srcset=\"https:\/\/polarcdn-terrax.com\/image\/v1.0.0\/bin\/5d91e47c524942ba3c927760?v=d5313&amp;w=750&amp;h=350\" data-size=\"half\" \/><\/picture><\/div>\n<div class=\"content-wrapper gradient bottom\">\n<header class=\"title\">Duurzame, innovatieve inhoud laagdrempelig aanbieden \u2013 daar gaat het bij deze vakbeurs om<\/header>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<\/div>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"174c-2a92-5ee4-9281-be85-ab06-0bc6-5ab2\">Dat er destijds ook rijke mensen bestonden, wisten archeologen al uit grafgiften. Vaak deed men dat echter af als uitzonderingen: dit waren vast\u00a0<a href=\"https:\/\/www.smithsonianmag.com\/smart-news\/bronze-age-regicide-may-be-worlds-oldest-known-political-murder-180971107\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">plaatselijke \u2018koningen\u2019.<\/a>\u00a0Maar dat er in nederzettingen en misschien zelfs onder \u00e9\u00e9n dak verschillen waren tussen rijk en arm, is verrassend.<\/p>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"fbee-af74-0709-6a51-17b7-8e96-b7f8-c45a\">Neem het 4.500 jaar oude grafveldje dat archeologen in 2012\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4619067\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">opgroeven bij Wehringen<\/a>, in de Zuid-Duitse deelstaat Beieren. Zestien doden vond men er, van wie drie voorzien van rijke grafgiften. Naar nu blijkt, zijn dat een moeder en haar twee zoons: een teken dat de rijkdom ook toen al in de familie bleef. De overige dertien maakten deel uit van dezelfde leefgemeenschap, maar waren zonder bezit begraven.<\/p>\n<h3 class=\"artstyle__title\" data-element-id=\"8128-7ec8-f149-d3aa-b01c-0803-462d-6551\">Lemen huizen<\/h3>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"1530-80f1-f7cf-20c9-cb4e-8d9f-54f9-de4a\">Voor hun onderzoek besloot Johann Krause van het Max Planck Instituut in Jena met tientallen collega\u2019s ruim honderd eerder opgegraven prehistorische skeletten uit de Duitse Lechvallei opnieuw in detail te analyseren, met de modernste forensische technieken. De resten zijn van boeren die daar tussen ongeveer 2750 en 1300 voor Christus in lemen huizen woonden.<\/p>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"706a-a096-4e91-429f-6c35-62e7-ae9e-917d\">Tot hun verrassing waren alleen sommige mannen de min of meer constante factor, bleek uit hun dna. Moeders hadden ander dna en kwamen van ver, zo doen hun grafgiften vermoeden: sommigen misschien wel van honderden kilometers. Ook dochters gaf men weg of verhandelde men. Dat maakt het team op uit het feit dat er in de graven nauwelijks jonge vrouwen met het plaatselijke familie-dna lagen.<\/p>\n<p class=\"artstyle__text\" data-element-id=\"be82-5eed-e9c8-1b09-9229-d409-33a5-885d\">Verrassender nog zijn de vele doden zonder kist of noemenswaardige grafgiften. Die blijken niet genetisch verwant aan het kerngezin. Een aanwijzing dat dit \u2018buitenstaanders\u2019 waren, die als knecht of zelfs als slaaf in de gemeenschap woonden. Het beeld doet denken aan Griekse of Romeinse huishoudens waar men met een kerngezin en wat slaven onder een dak woonde,\u00a0noteert Krause in vakblad\u00a0<i>Science<\/i>.<\/p>\n<figure class=\"artstyle__figure\" data-element-id=\"2143f1e1-def4-4dd7-852f-308b572c3bd2\"><img decoding=\"async\" class=\"artstyle__image fjs-lazy-image\" src=\"https:\/\/images4.persgroep.net\/rcs\/VKYHfCn71fDoHZAo0GwwKHLq9BU\/diocontent\/158262676\/_fitwidth\/763?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&amp;quality=0.8\" data-credit=\"Beeld Lennart Larssen \/ Plos\" data-height=\"1845\" data-original=\"https:\/\/images4.persgroep.net\/rcs\/z3b9840Y9YHP7uu0A89IxJzaRNM\/diocontent\/158262676\/_fitwidth\/1240?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&amp;quality=0.9\" data-src=\"https:\/\/images4.persgroep.net\/rcs\/VKYHfCn71fDoHZAo0GwwKHLq9BU\/diocontent\/158262676\/_fitwidth\/763?appId=93a17a8fd81db0de025c8abd1cca1279&amp;quality=0.8\" data-title=\"De \u2018vrouw van Skrydstrup\u2019, een in Denemarken opgegraven vrouw uit de bronstijd met opvallende sieraden en haar. Nadere analyse wees uit dat de vrouw zeer ver weg moet zijn opgegroeid.\" data-width=\"1388\" \/><\/figure>\n<\/section>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u00f3 knus was het bij de Flintstones thuis dus niet. Prehistorische boeren in Europa hadden geen homogene, hechte gezinnen; ze haalden importbruiden in huis en hielden misschien zelfs slaven. Gelezen in de Volkskrant 10 oktober 2019 door\u00a0Maarten Keulemans Een in 2016 in Duitsland gevonden boerengraf uit de bronstijd, vermoedelijk van 2000 voor Christus.\u00a0Beeld EPA Dat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1701","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1701"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1701\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1702,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1701\/revisions\/1702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/noord-nederland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}