Welkom op de homepagina van AWN Rijnstreek, afdeling 6 van de AWN!

AWN Rijnstreek: awnrijnstreek@yahoo.com

Meehelpen met de opgravingen?
Heeft u belangstelling om actief deel te nemen aan het veldwerk, dan kunt u bij de veldcoördinatoren vernemen welke projecten in uitvoering zijn of binnenkort zullen komen en voor de precieze gegevens over plaats en tijd. Met nadruk wordt erop gewezen dat ervaring absoluut niet vereist is.

Restaureren, tekenen en vondstverwerking
Deze werkzaamheden vinden elke maandagavond plaats (20:00-22:00, behalve als er een feestdag of lezing is) en op de dinsdagmiddag in onze werkruimte in het Archeologiehuis Zuid-Holland (eens de Romeinse hoeve uit Rijswijk, “de Villa van Rijswijk”), Archeonlaan 1A, 2408 ZB te Alphen aan den Rijn. U bent van harte welkom om een keer te komen kijken.

Reguliere lezingen in 2018
Lezingen worden gehouden in het Amfitheater van het Archeologiehuis in Alphen aan den Rijn (Archeonlaan 1A). 20.00uur. Toegang is gratis!

Volgende lezing:

Maandagavond 17 december, Lezing door René Proos : Wie zat er destijds op de Stoel van Overschie?
In de zomer van 2013 werd in Schiedam langs de Delftse Schie, tegenover de oude kern van het dorp Overschie (gem. Rotterdam) een grote boerderij met een rijke historie opgegraven. De opgraving was noodzakelijk geworden omdat op die plek door de provincie Zuid-Holland een bochtafsnijding ten behoeve van de scheepvaart wordt gerealiseerd.

De boerderij was al gesloopt in 1970 en stond destijds bekend als de Hof van Cyrene, maar in oude bronnen werd zij ook wel aangeduid als ‘s Gravenhuize. Vanaf begin 19e eeuw tot aan de sloop fungeerde de boerderij ook als uitspanning voor dagjesmensen uit Rotterdam en omgeving.

Uit het archeologisch onderzoek bleek dat de oudste voorloper van de Hof van Cyrene rond 1200 op deze plek gebouwd is. In de  12e eeuw werd, vermoedelijke door monniken van de abdij van Egmond, een dam in de Schie aangelegd, om van daaruit de Oude Dijk die de Hargpolder van de Schie scheidt, te kunnen aanleggen. Aan de voet van deze dijk werd al vrij snel na de aanleg van de dijk een sloot gegraven, vermoedelijk om het dijklichaam te ontwateren. Vrij kort hierop zijn er op de plek waar de oudste boerderij kwam te staan terpachtige ophogingen aangebracht en werden met deze ophogingen de voet van de dijk en de dijksloot aan het oog onttrokken.

Er is bij de opgraving veel vondstmateriaal aangetroffen in zowel het dijklichaam als de dijksloot en de ophogingen. Het betreft ondermeer geimporteerd aardewerk uit het Duitse Rijnland en het Belgische Maasland, een aantal fragmenten van hoogversierd aardewerk uit Vlaanderen en vrij veel lokaal vervaardigd kogelpotaardewerk. Daarnaast werden er veel tufsteenbrokken gevonden, samen met grote  kloostermoppen, dakleien en geprofileerde bakstenen. Dat deze vroege bouwmaterialen hier samen werden gevonden, wijst er op dat hier rond 1200 vermoedelijk meer gestaan heeft dan een simpele doorsnee houten boerderij. Er werden ook  veel metalen voorwerpen gevonden. Het betrof onder andere zilveren munten uit begin 13e en midden 14e eeuw,  een beitel, verschillende gespen, een lanspunt, een grote dolk, meerdere knijpscharen, restanten van messen, een broche, een ring en een sleutel. Een tot nu toe onbekend type leren instapschoen behoorde ook tot de vondsten.

Tot slot was de vondst van een grotendeels complete houten stoel uit  ca 1100 met recht uniek te noemen. Houten meubilair uit de periode van voor ca 1400 is in Nederland en ver daarbuiten uitermate zeldzaam, zeker in de context van een boerderij-opgraving. Hoe deze stoel hier terecht is gekomen, en in wat voor hoedanigheid hij hier op deze plek mogelijk gebruikt is, is het onderwerp van deze lezing.

René Proos is in zijn functie als archeologisch adviseur bij de provincie Zuid-Holland vanaf 2008 bij de plannen en het vooronderzoek rond de Bochtafsnijding Delftse Schie betrokken geweest. In zijn lezing behandelt hij niet alleen de vondst van de Stoel, maar ook de implicaties van de opgravingen voor de oude geschiedenis van Overschie en omgeving.

Eerdere lezingen in 2017 & 2018

Maandagavond 26 november: lezing door Jeroen van Zoolingen: de archeologie van de Duin- en Bollenstreek. De eerste bewoners arriveerden daar al zo’n 5000 jaar geleden. Het was een allerminst onbewoond gebied. Onderzoek in de laatste jaren ten noorden van de Rijnmonding heeft veel nieuwe gegevens opgeleverd over de dynamiek van deze streek in de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Verdwenen en nog bestaande kastelen zijn een duidelijke aanwijzing voor de rol die de streek in de late middeleeuwen speelde, in de tijd dat het graafschap Holland werd gevormd.
Jeroen is geboren in Leiden en groeide op in de Duin- en Bollenstreek. Hij studeerde Archeologie en Prehistorie aan de Universiteit Leiden en is sinds zijn afstuderen werkzaam als archeoloog in West-Nederland

Maandagavond 29 oktober 2018, Yvonne van Amerongen, werkzaam bij Archol, Waarom juist groen en niet alleen graan belangrijk was in de prehistorie.

Boeren verbouwen graan en hebben vee, dus ze hebben geen behoefte aan wilde voedselbronnen. Ze kunnen nu toch immers voor zichzelf zorgen? Dat is het beeld dat bestaat over het hebben van een gemengd boerenbedrijf in de prehistorie. Met deze lezing wil zij inzichtelijk maken waarom alleen boer-zijn niet genoeg was om een gezond leven te leiden in de Bronstijd en dat het eten van wilde planten essentieel was voor een succesvol bestaan.

Lezingen dit najaar 2018 in het Katwijks Museum om 20:00 uur op de woensdagen:
3 oktober: lezing over de eerdere opgravingen in de Zanderij door Henk van der Velde.
10 oktober: lezing over de nederzetting van Oegstgeest door Jasper de Bruin.
17 oktober: lezing over de bewoning rond de monding van de Oude Rijn door Menno Dijkstra
“https://www.awn-archeologie.nl/afdeling/rijnstreek/wp-content/uploads/2018/09/lezingen-reeks-publieke-opgraving-Zanderij.pdf”>lezingen reeks publieke opgraving Zanderij

Informatie over de Publieksopgraving Katwijk: zie Renus 2018-3 en http://www.katwijkzanderij.nl/
Aanmelden als publiek kan niet meer, maar meehelpen als AWN-er nog wel! Graag! t/m zaterdag 20 oktober.
De aankondigingsfolder (verouderd): Stap 1500 jaar terug in de tijd FLYER

Maandag 24 september 2018: Tom Buijtendorp. Ceasar in de Lage Landen.
Tom Buijtendorp beschrijft in “Caesar in de Lage Landen” Julius Caesars aanwezigheid in de Nederlanden, iets wat lange tijd in nevelen gehuld was. Nadat lang grote twijfel bestond of Caesar wel zo noordelijk was geweest, zijn tussen 2010 en 2017 op de twee ‘flanken’ in Engeland en Duitsland kampen van Caesar ontdekt. Onder meer aan de hand van de ‘strategische corridor’ laat Buijtendorp zien dat het daarmee ook een stuk aannemelijker wordt dat Caesar het tussenliggende gebied van de Lage Landen bezocht. Door alle gegevens systematisch op een rijtje te zetten, worden mogelijke locaties van kampen en slagvelden aangedragen en een beeld geschetst van zijn noordelijke campagne.
Tom Buijtendorp promoveerde op de stad van Hadrianus bij Den Haag. Eerder verscheen van Tom Buijtendorp zijn succesvolle debuut “Het Jaar 117”. Afsluitend zal hij boeken signeren die alleen tegen contante betaling die avond voor de winkelprijs van 25 euro te koop zijn.

Maandagavond 25 juni: Ab Waasdorp (Den Haag). Limes langs de kust. Hoe de Haagse bodem de Romeinse kustverdediging op de kaart zette. Ab Waasdorp (1953) studeerde Oude geschiedenis en Provinciaal-Romeinse archeologie in Amsterdam.  Sinds de jaren ‘80 is hij archeoloog bij de gemeente Den Haag. Tot 2004 heeft hij vele kleine en grote opgravingen geleid. Spraakmakend waren zeker die aan de Scheveningseweg en bij Ockenburgh, die Den Haag als vindplaats van belangrijke Romeinse archeologie op de kaart hebben gezet. Die vindplaatsen, die ook het idee van een Romeinse kustverdediging nieuw leven hebben ingeblazen, vormen de kern van de lezing die hij op 25 juni zal geven.

Maandag 19 Maart 2018: 19.30 ALV vergadering met aansluitend twee lezingen door Dé Steures: Een gewone zaterdagmiddag in Matilo    &    Kenden de Romeinen de zaterdag wel?

Maandag 18 december 2017: Menno Dijkstra (UvA). Nieuw licht op Leithon. De opgraving van een vroegmiddeleeuwse nederzetting met geul in Leiderdorp.

In 2013 vond in Leiderdorp een grote opgraving plaats naar de vroegmiddeleeuwse bewoning in plangebied ‘Plantage’, nu ‘Leithonpark’ geheten. Bij oudgedienden onder ons zal de naam ‘De Munnik’, ‘Samsomveld’ of ‘Hoogmadeseweg’ wellicht eerder een bel laten rinkelen: onder deze toponiemen was de AWN Rijnstreek namelijk al eerder actief op deze locatie. Een deel van de leden kon zich in 2013 ‘aftobben in modderig landwerk’, door vondstvakken met afval uit de geul te doorzoeken op vondsten.

De opgraving werd in opdracht van de gemeente Leiderdorp uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam. Binnenkort zal het dikke eindrapport gepresenteerd worden, waarin uitvoerig verslag wordt gedaan over de vele vondsten uit de Karolingische tijd (hierover hoort u binnenkort meer). Onder de vondsten bevinden zich veel alledaagse voorwerpen, die daarom juist zo spectaculair zijn. En hoe verhielden de bewoners uit ‘Leithon’ zich tot de beroemde Friese handel in deze periode?  Daarover hoopt Menno Dijkstra meer duidelijk te geven tijdens de lezing voor de AWN in het Archeologiehuis.

Maandag 18 september 2017: Roos van Oosten, “Beerputten en waterkelders”
Dr. R.M.R. van Oosten is Leids universitair docent middeleeuwse en stadsarcheologie. Zij is gespecialiseerd in de archeologie van beerputten en waterkelders.

Maandag 20 maart 2017. ALV Rijnstreek 6: algemene leden vergadering.
Daarna lezing door Pierre van Grinsven: “Hoe regel ik aan mijn computer de belangenbehartiging van de archeologie in onze afdeling?”…
Pierre van Grinsven is vicevoorzitter van AWN 6 Rijnstreek en redacteur van de reeks van opgravingsrapporten van de afdeling, de Renusreeks. Hij is een vasthoudend belangen­behar­tiger van de archeologie bij alle gemeenten in de afdeling, van Katwijk tot Boskoop. Hij zal vertellen hoe we van achter onze computer de gemeenten vriendelijk kunnen bewegen zich aan wet- en regelgeving te houden.

Maandag 10 april 2017: Lezing door Freek Lugt over “de Schaal van Oegstgeest”
In 2014 is bij de opgravingen in Oegstgeest Nieuw-Rhijngeest een zilveren schaal gevonden die bekend is geworden als de ‘Schaal van Oegstgeest’. De schaal heeft een diameter van ongeveer 21 cm en een hoogte van 11 cm, is beslagen met verguld zilveren ornamenten en is aan de binnenkant voorzien van gouden decoraties. Daarover is veel te vertellen, en nog veel meer over wat er in de zesde eeuw in het vondstgebied is gebeurd. Was er een koninkrijk aan de monding van de Rijn?

Maandag 22 mei 2017: Cathelijne Kruidhof, “De duikers van Bernisse”
Het onderwerp van de lezing is tentoongesteld in Archeologiehuis Zuid-Holland, waar ook de lezing gegeven wordt. Tijdens de opgraving –uitgevoerd door RAAP in 2009- in Kreken van Nibbeland (gemeente Bernisse) zijn op de oeverwal nederzettingssporen en funeraire sporen aangetroffen uit de Romein­se tijd. Een spectaculaire vondst waren de twee duikers met bijbehorende beschoei­ingen en een damlichaam met daarbovenop een begraving van een paard. Mogelijk was dit een bouwoffer. De opgraving kenmerkte zich vooral door het vele hout dat is aangetroffen. Vooral langs de rand van de geul was sprake van vele, op elkaar liggende en omgeklapte beschoeiingen. Onverwacht werden ook bewoningssporen uit de IJzertijd aangetroffen op het dieper gelegen veen.
Drs. C.N. Kruidhof is archeoloog en hoofd van de regionale vestiging van RAAP in Leiden.

Maandag 21 augustus 2017: Dé Steures, “De mijlpalen van Rijswijk”
Het onderwerp van de lezing is tentoongesteld in Archeologiehuis Zuid-Holland, waar ook de lezing gegeven wordt. In Rijswijk werd in 1963 al een versleepte mijlpaal gevonden, die zich nu in het RMO bevindt. De tweede paal werd in december 2005 op de oorspronkelijke plaats gevonden, op de hoek van de Winston Churchilllaan en de Huis te Landelaan. De zes bewaard gebleven regels van de inscriptie vermelden de naam en titels van keizer Caracalla. Een vergelijking met de vier mijlpalen van het Wateringse Veld komt aan de orde. En waar haalden de makers al die precieze informatie over ’s keizers functies vandaan?
Dr. D.C. Steures is klassiek archeoloog, en voorzitter en lezingencoördinator van AWN 6 Rijnstreek.