{"id":2363,"date":"2024-01-09T12:50:22","date_gmt":"2024-01-09T11:50:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/?page_id=2363"},"modified":"2024-01-15T20:38:48","modified_gmt":"2024-01-15T19:38:48","slug":"wat-is-low-lands-ware-llw1","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/","title":{"rendered":"Wat is &#8216;Low Lands Ware&#8217; (LLW1) ?"},"content":{"rendered":"\n<p>Een projectgroep van de AWN Afd. 12 &#8211; regio Utrecht heeft jarenlang onderzoek gedaan naar Romeins aardewerk uit de Kromme Rijnstreek. De focus daarbij lag op Low Lands Ware&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Maar wat is dat eigenlijk?<\/p>\n\n\n\n<p>Allereerst moeten we teruggrijpen op de bron van deze term, het artikel van De Clerq en Degryse, zoals hieronder weergegeven;<\/p>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/onedrive.live.com\/embed?resid=F056538B5951C9D%21174369&#038;authkey=!AFxVtGxD5O4pJlk&#038;em=2\" width=\"776\" height=\"888\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>Over het onderstaande geeft Harry van Enckevort een nadere toelichting;<\/p>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/onedrive.live.com\/embed?resid=F056538B5951C9D%2146642&#038;authkey=!ADnnRKcNg4I1xTs&#038;em=2\" width=\"776\" height=\"888\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>Verder is er in het oorspronkelijke plan van de projectgroep ook e.e.a. uitgelegd;<\/p>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/onedrive.live.com\/embed?resid=F056538B5951C9D%21174760&#038;authkey=!AHqKY_CVbEwhDis&#038;em=2\" width=\"776\" height=\"888\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Low Lands Ware&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Het aardewerk dat tot deze groep behoort, is al vrij lang bekend. Al in de twintiger jaren van de vorige eeuw wordt dit soort aardewerk door Holwerda als \u2018terra nigra-achtig\u2019 beschreven. Vanaf die tijd proberen archeologen aanvullingen en wijzigingen op typering en plaats van herkomst aan te geven. Hierdoor krijgt hetzelfde soort aardewerk allerlei namen: Arentsburgpotten, blauw-grijs, terra nigra-achtig, Rupeliaans aardewerk, Schelde-aardewerk, kustaardewerk en Waaslands.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;In 2008 brengen twee Belgische archeologen (De Clercq en Degryse) een artikel uit over dit aardewerk: \u2018The mineralogy and petrography of Low Lands Ware 1\u2019. Daarin hebben zij het baksel (de samenstelling van de klei), de plaats van herkomst en het vormenspectrum ontleed. Zij komen tot de conclusie dat de klei voor dit soort aardewerk te vinden is aan de rechterzijde van de monding van de Schelde, een gebied van Bergen op Zoom tot Tegelen in Belgi\u00eb. Om verdere spraakverwarring te voorkomen stellen zij voor dit aardewerk vanaf dat moment Low Lands Ware te noemen, omdat het uit de twee Lage Landen komt.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"158\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2378\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2.png 540w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2-300x88.png 300w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Het LLW-baksel<\/strong> heeft specifieke eigenschappen. Het baksel bestaat voor 80% uit mineralen en voor 20% uit klei matrix. In die samenstelling wordt de klei ook gedolven. Er zijn langwerpige pori\u00ebn zichtbaar tot 5 mm, gelijkmatig over het baksel verdeeld. Verder zijn er ondoorzichtige (opake) mineralen, voornamelijk ijzeroxide, rond en tot 0,2 mm in diameter. Het meest opvallende kenmerk is de aanwezigheid van kleine muscovite <strong><em>micaplakjes<\/em><\/strong>, tot 0,1 mm lang, gelijkmatig verdeeld. Er zijn twee grijze baksels te onderscheiden: \u00e9\u00e9n met alleen zeer fijne, hoekige en sub hoekige kwartsen tot 0,1 mm in diameter (wat tot een zeer fijn baksel leidt, vandaar de naam \u2018terra-nigra-achtig\u2019) en \u00e9\u00e9n met daarnaast iets grotere ronde kwartskorrels, tussen 0,25 en 0,5 mm in diameter.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Er is een <em>reducerend gebakken LLW- <\/em>bakselgroep (lichtgrijs tot blauwgrijs), die dateert van rond 70 tot 270 na Chr. en een <em>oxiderend gebakken LLW-<\/em>bakselgroep (oranje\/rood), die opkomt rond 150 na Chr. en in de 3<sup>e<\/sup> eeuw na Chr. zelfs meer voorkomt dan de grijze variant.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>De meest voorkomende vormtypes LLW zijn de voorraadpotten Holwerda AR (140-142 (met een randlip), voetkommen met een gewelfde schouder Holwerda AR 133-136 en de borden Holwerda AR 151-160. (*)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"513\" height=\"227\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2373\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1.jpeg 513w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1-300x133.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 513px) 100vw, 513px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"284\" height=\"166\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2374\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"510\" height=\"188\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2375\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2.jpeg 510w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-2-300x111.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>afbeeldingen uit de hand-out voor de PASTA-cursus <em>Romeins aardewerk<\/em> van Joep Hendriks&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"497\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1-1024x497.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2376\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1-1024x497.png 1024w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1-300x146.png 300w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1-958x465.png 958w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-1.png 1304w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Het \u201coverige grijze aardewerk\u201d<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>De meeste problemen ervaren we bij de, enige jaren geleden pas, beschreven scherven onder de noemer <strong>\u2018Bataafs grijs\u2019<\/strong>.&nbsp; Julie van Kerckhove bestudeert de verschillende grijze varianten ook en komt tot de conclusie dat het gaat om een heterogene groep baksels (dus herkomstgebieden) met elk hun eigen vormtypes. Ze geeft aan dat een groot deel van deze zogenaamde groep \u2018Bataafs grijs\u2019 waarschijnlijk uit Noord-Frankrijk komt. Daar hebben productiecentra dit soort grijs aardewerk geproduceerd. Het ziet er naar uit, aldus Julie van Kerckhove, dat dit aardewerk met inhoud (wellicht voedsel) naar onze streken kwam:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Grijs aardewerk&nbsp;<\/strong>&nbsp;(Julie van Kerckhove, Cuijk-De Nielt)&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color\">Willems<\/mark> heeft in zijn proefschrift (1984) reeds de zogenaamde T2-randen ge\u00efsoleerd en opgemerkt, dat deze randen een specifiek baksel hebben.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color\">Verhelst<\/mark> heeft deze groep in zijn scriptie over Passewaaijse Hogeweg behouden en hier een \u2018regionale grijze variant\u2019 aan toegevoegd, inclusief een summiere beschrijving van het baksel.<sup>438<\/sup>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Harry <mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color\">van Enckevort <\/mark>heeft binnen het ruwwandig gebruiksaardewerk een grote, heterogene groep grijsgebakken aardewerk ge\u00efsoleerd.<sup>439<\/sup> Hij bestempelde deze groep als \u2018Bataafs aardewerk\u2019 en dateerde dit aardewerk vanaf de Flavische tijd tot in de 3de eeuw na Chr. Samen met Hendriks en Collins werkte Van Enckevort in 2009 een typologie uit en beschreef hij de gemeenschappelijke bakselkenmerken van deze waar. <sup>440<\/sup>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color\">Hiddink<\/mark> benoemt dit scala aan grijze baksels met de term \u2018grijs aardewerk\u2019 en stelt dat het aardewerk ergens in het rivierengebied, de regio Nijmegen of de Maaskant is geproduceerd. <sup>441<\/sup> In zijn publicatie \u2018Romeins aardewerk van de Zuid-Nederlandse zandgronden\u2019 zet Hiddink alle vormtypes, die hij in eerder uitgewerkte opgravingen heeft aangetroffen, op een rij.<sup>442<\/sup>\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-luminous-vivid-amber-color\">Wiepking<\/mark>, tenslotte definieert in Kesteren-De Woerd de hier bedoelde grijze varianten als de baksels Rgrijs 1, Rgrijs 2 en Rgrijs 3.<sup>443<\/sup>\u00a0<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-dots\"\/>\n\n\n\n<p>Voor Tiel-Passewaaij en Huissen-Loostraat is dit regionaal, reducerend gebakken aardewerk iets nader bekeken. Voor beide vindplaatsen kon worden vastgesteld dat de periode tussen circa 75 en 150\/175 na Chr. gekenmerkt wordt door een grote variatie aan grijze baksels, terwijl late 2<sup>e<\/sup> eeuwse en 3<sup>e<\/sup>-eeuwse contexten nagenoeg uitsluitend uit de variant Willems T2 bestaan.<sup>444<\/sup>&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Om echt uitsluitsel te krijgen over de ware achtergrond van deze zeer heterogene bakselgroep is een gedegen bakselonderzoek nodig, waarbij alle scherven op basis van analyse onder de binoculair worden beschreven. Vervolgens zou een selectie gemaakt moeten worden voor slijpplaatanalyse van iedere onderscheiden bakselgroep\u2026.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>In het rapport Cuijk-De Nielt zijn de bakselvarianten van deze heterogene groep enkel macroscopisch beschreven en is per variant een overzicht gegeven van de aangetroffen vormtypes. Het betreft macroscopische beschrijvingen na analyse door de binoculair, met een vergroting tot 60x. Een eerste resultaat van deze analyse is dat een groot deel van het grijze aardewerk grote overeenkomsten&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>vertoont (zowel qua baksel als qua typologie) met producties uit Noord-Frankrijk, meer bepaald in de regio Cambrai. Voor een aantal bakselgroepen kan geen uitspraken worden gedaan over de herkomst en er kan voor deze groepen niet uitgesloten worden (maar vooralsnog ook niet bevestigd worden) dat het om regionale producties gaat\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Enkele beschreven bakselgroepen:&nbsp;&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\">Willems T2-bakselgroep&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dit baksel en de breuk zijn (licht)grijs, met soms een donkere schijn. De gemiddelde grootte van de kwartskorrels ligt op 0,125 mm en loopt op tot 0,5 mm. De kwarts is sub afgerond tot sub angulair en is redelijk goed gesorteerd en verdeeld. De pasta heeft een kenmerkende gelamineerde structuur, als gevolg van de regelmatige fijne kwartsinclusies en de redelijk langgerekte pori\u00ebn. De pasta is ijzerrijk, wat te zien is aan de zwarte puntjes die hier en daar te zien zijn op de breuk.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"513\" height=\"198\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2377\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image.png 513w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-300x116.png 300w\" sizes=\"(max-width: 513px) 100vw, 513px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; baksel Willems T2&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; foto werkgroep&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"954\" height=\"690\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-4.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2380\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-4.jpeg 954w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-4-300x217.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 954px) 100vw, 954px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>enkele voorbeelden van vormtypes Willems T2 van afb.7.49 Cuijk-de Nielt&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\">Bakselgroep A&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Binnen deze bakselgroep is de pasta heel erg fijn, heeft een fijne breuk, is hardgebakken en lichtgrijs van kleur. In de pasta is een kwartsfractie aanwezig. De grote kwartsfractie is slecht gesorteerd, sub afgerond en doorzichtig. De kwarts is redelijk groot qua afmeting (0,5 tot 2 mm). Verspreid zijn lichtgrijze <strong><em>argilliet<\/em><\/strong>brokjes te zien met een grootte tot 4 mm. Er zijn ook zwarte puntjes zichtbaar op de breuk.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\">Bakselgroep B&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Het oppervlak van de scherven uit deze groep is donkergrijs; daaronder bevindt zich een bleek grijze laag, terwijl de kern weer zeer donkergrijs is. De kern kan in sommige gevallen echter ook bleek zijn. De pasta is h\u00e9\u00e9l fijn, maar heeft een iets onregelmatiger breuk dan groep A. De pasta bevat een veelvuldig aanwezige, zeer regelmatig verspreide kwartsfractie van sub hoekige kwarts met een grootte tot 0,2 mm. De scherven voelen \u2018schuurpapierachtig\u2019 aan door de rijke, fijne kwartsfractie. Op de breuk zijn duidelijk lichtgrijze, licht afgeronde <strong><em>argillietbrokjes<\/em><\/strong> te zien, die zeer onregelmatig verspreid zijn en een grootte hebben tot 0,4 mm. Sommige exemplaren hebben de argillietbrokjes echter niet.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background\">Bakselgroep D&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Hetgeen als eerste opvalt met betrekking tot deze bakselgroep, zijn de <strong><em>grote klonten argilliet<\/em><\/strong> en potgruis, die zich veelvuldig in de klei bevinden. Deze inclusies zijn tot 3 mm groot. De pasta is echter vergelijkbaar met die van baksel B. Ook deze is donkergrijs, heeft een regelmatige breuk en een veelvuldig aanwezige, zeer regelmatig verspreide kwartsfractie van sub hoekige kwarts, met een grootte tot 0,2 mm. Af en toe zijn ijzerbolletjes te zien op de breuk. Het oppervlak is donkergrijs (bijna zwart) en voelt wat vettig aan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.B.<\/strong> De herkomst van deze baksels A, B en D moet hoogstwaarschijnlijk niet in het huidige Nederland gezocht worden. De kenmerken van de pasta en de klei wijken immers compleet af van de baksels die toe te schrijven zijn aan het Nederlandse Maasgebied. Mogelijk moet de herkomst eerder in Noord-Frankrijk gezocht worden.<sup>447<\/sup> Een vergelijking met slijpplaatjes van Noord-Franse productiemateriaal is echter nodig om dit definitief te bevestigen&#8230;.\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group has-pale-cyan-blue-background-color has-background\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<p>Noten:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>438 Verhelst, 2001, 45&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 439 Van Enckevoort, 2000, 104 440 Collins, van Enckevoort, Hendriks, 2009, 171-99&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>441 Hiddink, 2005a, 201; 2005b, 149 442 Hiddink 2010, 167-169 443 Wiepking 2001, 168-169&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>444 voor Huissen: Van Kerckhove 2008, 43-,&nbsp; voor Tiel-Passewaaij: Van Kerckhove 2006, plaat 11<sup> <\/sup>E t\/m H. De platen E en G zijn in de publicatie omgewisseld;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>447 De overeenkomsten met bakselgroep B zijn groot; beide zijn wellicht vervaardigd in de regio Cambrai (Clotuche en Willems, 2007, 275-295). Met veel dank aan Sonja Willems (INRAP) voor de onderlinge communicatie en uitwisseling van gegevens over het reducerende gebruiksaardewerk in de regio Nord-Pas-de-Calais\/Picardie en meer specifiek in de regio Cambrai.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Door de aanwezigheid van <strong><em>argilliet<\/em><\/strong> kan de werkgroep deze bakselgroepen selecteren, zij het niet met een onderverdeling. Daarvoor is meer fotomateriaal van de baksels en voorbeelden van vormtypes nodig. We hebben hier over contact met de aardewerkspecialisten Sonja Willems (die onderzoek doet naar baksels uit Noord-Frankrijk) en Julie van Kerckhove.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>De overige bakselgroepen van het grijze aardewerk uit Cuijk-De Nielt geven ons onvoldoende steun om ook deze te selecteren. Voorlopig worden ze als \u2018restgroep grijs aardewerk\u2019 bestempeld.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"888\" height=\"387\" src=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-3.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2379\" srcset=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-3.jpeg 888w, https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-3-300x131.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 888px) 100vw, 888px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>een baksel met atgillietbrokjes (foto werkgroep)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Argilliet<\/em><\/strong><em>\u202f(van Frans: argille = klei) of lutiet is een fijnkorrelig sedimentair gesteente zonder splijting, bestaande uit sterk samengedrukte klei- en siltdeeltjes. Qua chemische samenstelling is\u202fargilliet\u202frijk in aluminium en bevat het alkalimetalen en aardalkalimetalen als kationen.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Argilliet\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Argilliet &#8211; Wikipedia<\/em><\/a><em><\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>(onderstaande vereist inloggen in ArcGIS)<\/p>\n\n\n\n<iframe src=\"https:\/\/www.arcgis.com\/apps\/instant\/interactivelegend\/index.html?appid=89cf4b60f712410a98bac756656707ed\" width=\"800\" height=\"1000\" frameborder=\"0\" style=\"border:0\" allowfullscreen>iFrames worden niet ondersteund op deze pagina.<\/iframe>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Een projectgroep van de AWN Afd. 12 &#8211; regio Utrecht heeft jarenlang onderzoek gedaan naar Romeins aardewerk uit de Kromme Rijnstreek. De focus daarbij lag op Low Lands Ware&#8230; Maar wat is dat eigenlijk? Allereerst moeten we teruggrijpen op de bron van deze term, het artikel van De Clerq en Degryse, zoals hieronder weergegeven; Over [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":1609,"parent":554,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-2363","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wat is &#039;Low Lands Ware&#039; (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wat is &#039;Low Lands Ware&#039; (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Een projectgroep van de AWN Afd. 12 &#8211; regio Utrecht heeft jarenlang onderzoek gedaan naar Romeins aardewerk uit de Kromme Rijnstreek. De focus daarbij lag op Low Lands Ware&#8230; Maar wat is dat eigenlijk? Allereerst moeten we teruggrijpen op de bron van deze term, het artikel van De Clerq en Degryse, zoals hieronder weergegeven; Over [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AWN Utrecht en omstreken\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-01-15T19:38:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/\",\"url\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/\",\"name\":\"Wat is 'Low Lands Ware' (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg\",\"datePublished\":\"2024-01-09T11:50:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-15T19:38:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg\",\"width\":1200,\"height\":1600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Projecten\",\"item\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Projectgroep Onderzoek Romeins grijs aardewerk in het Kromme Rijngebied\",\"item\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Wat is &#8216;Low Lands Ware&#8217; (LLW1) ?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/\",\"name\":\"AWN Utrecht en omstreken\",\"description\":\"De website van de AWN Afdeling 12 - regio Utrecht\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#organization\",\"name\":\"AWN Utrecht en omstreken\",\"url\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/AWN-logo-XII.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/AWN-logo-XII.png\",\"width\":785,\"height\":767,\"caption\":\"AWN Utrecht en omstreken\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wat is 'Low Lands Ware' (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Wat is 'Low Lands Ware' (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken","og_description":"Een projectgroep van de AWN Afd. 12 &#8211; regio Utrecht heeft jarenlang onderzoek gedaan naar Romeins aardewerk uit de Kromme Rijnstreek. De focus daarbij lag op Low Lands Ware&#8230; Maar wat is dat eigenlijk? Allereerst moeten we teruggrijpen op de bron van deze term, het artikel van De Clerq en Degryse, zoals hieronder weergegeven; Over [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/","og_site_name":"AWN Utrecht en omstreken","article_modified_time":"2024-01-15T19:38:48+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":1600,"url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"10 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/","url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/","name":"Wat is 'Low Lands Ware' (LLW1) ? - AWN Utrecht en omstreken","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg","datePublished":"2024-01-09T11:50:22+00:00","dateModified":"2024-01-15T19:38:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/DSC_0656.jpg","width":1200,"height":1600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/wat-is-low-lands-ware-llw1\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Projecten","item":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Projectgroep Onderzoek Romeins grijs aardewerk in het Kromme Rijngebied","item":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/projecten-2\/projectgroep-onderzoek-romeins-grijs-aardewerk-in-het-kromme-rijngebied\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Wat is &#8216;Low Lands Ware&#8217; (LLW1) ?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#website","url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/","name":"AWN Utrecht en omstreken","description":"De website van de AWN Afdeling 12 - regio Utrecht","publisher":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#organization","name":"AWN Utrecht en omstreken","url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/AWN-logo-XII.png","contentUrl":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/AWN-logo-XII.png","width":785,"height":767,"caption":"AWN Utrecht en omstreken"},"image":{"@id":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2363"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2391,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2363\/revisions\/2391"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.awn-archeologie.nl\/afdeling\/utrecht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}