Werkavonden

Elke woensdagavond van 19.30 uur tot 23.00 uur in de werkruimte van Helinium in ons onderkomen in de Waalstraat 100a – 3131 CS Vlaardingen

Helinium zondagen

Elke eerste zaterdag of zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. Het kan gaan om veldonderzoek, bezoek aan een museum en dergelijke.

Datum:  In principe iedere eerste zaterdag of zondag van de maand

Tijd:  Van 10.00 tot ongeveer 16.00 uur

Plaats:   Educatief Archeologisch Erf (tenzij anders aangegeven)

Klokbekerpad (zonder nummer, nabij de Watersportweg)

3138 HX Vlaardingen

Informatie:  010-473 91 44 of 06-108 33 127 (Guus van de Poel)

Excursie

Met Helinium op reis door de tijd naar Leeuwarden.

Met de auto rijden we op zaterdag 7 en zondag 8 maart 2020 naar Friesland om een paar leuke plekken en tentoonstellingen op te zoeken. We bezoeken onder andere het Fries Museum in Leeuwarden om daar de tentoonstelling ‘Wij Vikingen’ te zien.

Tentoonstelling ‘Wij Vikingen’

Vikingen waren de piraten van de Noordzee. Moordend, plunderend en rovend maakten ze de Europese kusten onveilig. Ook Frisia, het Nederlandse kustgebied, werd geteisterd door Vikingen. De aanvallen begonnen in het jaar 810, toen Deense Vikingen Frisia aanvielen met een vloot van maar liefst tweehonderd schepen. De woeste Vikingen stopten pas met hun plunderingen toen hun slachtoffers een flinke hoeveelheid zilver betaalden. Maar in de jaren daarna kwamen ze nog vaak terug.

Wij Vikingen neemt je mee naar de eeuwen van de vele Vikingeninvallen in Frisia. Je ontdekt hoe families werden verscheurd door ontvoeringen, huizen werden platgebrand en dorpen verwoest. Maar je maakt ook kennis met een andere kant van de Vikingen. De tentoonstelling is een spannende ontdekkingsreis voor de hele familie en extra leuk voor kinderen. Zij gaan als een echte Viking (met helm en zwaard) op zoek naar hun ontvoerde broertje.

Handel

Tussen de aanvallen door werd er namelijk veel handel gedreven tussen de Nederlanders en Vikingen. De Noordzee was in die tijd de snelweg van Europa. Alles ging sneller over water. De binnenlanden waren zo slecht begaanbaar dat iemand van de Hollandse kust eerder in Denemarken was dan in Enschede. Daardoor was er veel contact met kustbewoners in Scandinavië, Groot-Brittanië en Ierland. Tussen deze landen werd dan ook veel gehandeld en gebruiken uitgewisseld. Er was sprake van een gedeelde Noordzeecultuur.

Bij die cultuur horen ook Vikingen. Vikingen zijn namelijk geen volk, ‘op Viking gaan’ betekent op rooftocht gaan. Niet alleen Scandinaviërs waren Vikingen, ook inwoners van Frisia sloten zich aan bij de Vikingen. Soms werden ze gedwongen na een ontvoering, maar vaak gingen mannen, vrouwen en zelfs kinderen vrijwillig mee op de gewelddadige plundertochten. In Wij Vikingen ontdek je hoeveel wij gemeen hebben met Vikingen.

Vikingschip

Het Fries Museum heeft de tekeningen van het kleine oorlogsschip Skuldelev V verworven. De restanten van dit Vikingschip bevinden zich in het Vikingeskib Museet in Roskilde, Denemarken. Studenten van de opleiding Maritieme Techniek van ROC Friese Poort bouwden samen met scheepsbouwer Bein Brandsma een replica. Het vijftien meter lange schip is in zijn geheel te zien in Wij Vikingen. Na de tentoonstelling wordt het schip vaarklaar gemaakt en vaart er voor het eerst in eeuwen weer een Vikingschip door Friesland..

Tentoonstelling ‘Gezonken Schatten – Geheimen van de Maritieme Zijderoute’

Van 7 september 2019 tot en met 28 juni 2020 presenteert het Princessehof de tentoonstelling ‘Gezonken Schatten: geheimen van de Maritieme Zijderoute’. De tentoonstelling toont keramiek en andere voorwerpen die gevonden zijn aan boord van acht scheepswrakken uit de 9e tot en met de 19e eeuw. De keramische schatten vertellen fascinerende verhalen over de Maritieme Zijderoute in Azië. Daarmee gaat een verborgen wereld open van internationale handel, strijd op zee, mensensmokkel en schatgravers.

Op zoek naar peper, zijde en porselein bevaren schepen uit alle windrichtingen eeuwenlang de Maritieme Zijderoute. De schepen die vergaan, liggen soms honderden jaren als tijdcapsule op de bodem van de zee. De wrakken en zeker de goed bewaard gebleven keramiek bieden een schat aan informatie.

Wereldhandel

Zo laat het schip San Diego zien dat de Spanjaarden rond 1600 al een grote speler waren in de internationale handel. Het schip zinkt tijdens een gevecht omdat het te zwaar beladen is met kanonnen, munitie en proviand. Bij de opgraving blijkt de San Diego producten van over de hele wereld te bevatten. Het gevonden kraakporselein werd bijvoorbeeld gekocht van Chinezen in de haven van Manilla. Het Nederlandse VOC-schip Witte Leeuw zinkt dertien jaar later, na een aanval op twee Portugese schepen. Hebberigheid kost de Nederlanders de kop: de kruitkamer ontploft en de vergaarde handelswaar eindigt op de bodem van de zee, een groot verlies voor de VOC.

Schatgravers

Vanwege hun kostbare lading hebben scheepswrakken een grote aantrekkingskracht op commerciële duikbedrijven. In de jaren ’80 levert een veiling van keramiek uit de wrakken van de Aziatische Hatcher en het VOC-schip Geldermalsen miljoenen op. Informatie over de schepen en bemanning gaat bij de berging echter grotendeels verloren. De veiling is aanleiding voor verscherpte wetgeving van onderwaterarcheologie in Nederland. Maritiem archeoloog Martijn Manders illustreert het belang van zorgvuldige onderwaterarcheologie aan de hand van de recente opgraving van de Rooswijk bij de kust van Engeland.

Smokkel

Als in 1822 de Tek Sing op de rotsen slaat, gaan 360.000 stuks porselein en honderden mensenlevens verloren. Op het dek van het schip zitten meer dan 1600 immigranten gepropt, die China illegaal proberen te verlaten. Naast de enorme hoeveelheden porselein worden aan boord ook potten met opiumresten gevonden. Het middel wordt door de Britten naar het oosten gesmokkeld, wat leidt tot massaverslaving. Hoewel de Chinese handel floreert, begint het keizerrijk steeds meer te wankelen.

Pioniers

Oudere wrakken leren dat er al ver voor de VOC bloeiende handel in Azië is. Een Chinees schip dat ter hoogte van Sinan zinkt in 1323, is op weg naar Japan. Dat blijkt uit de houten etiketten waar veel pakketten aan boord van zijn voorzien. Voor archeologen is deze informatie een waardevolle ontdekking. Verder wordt exclusieve keramiek voor de rijke elite gevonden maar ook wierrookbranders en beelden van heiligen voor Japanse tempels. Al veel eerder zijn het de Arabieren die als eerste met hun sierlijke schepen lange afstanden kunnen overbruggen op de open zee. Het Tang-schip, gezonken rond 830, vaart naar China om het gewilde steengoed en porselein in te kopen. De verfijnde potten, kommen, spiegels en schotels bereiken echter nooit hun bestemming: de kapitein besluit op de terugreis een omweg te maken en stuit daarbij op een stel gevaarlijke riffen. Het schip zinkt met man en lading.

Archeologische steunpunten Friesland

De Archeologische Steunpunten in Friesland zorgen samen voor het zichtbaar maken van de lokale archeologie en het uitdragen van verhalen uit de omgeving. Verspreid over de Provincie Fryslân staan 11 Steunpunten die met exposities en activiteiten lokale thema’s belichten.

We zoeken er een paar op.

Feanwâlden

Het Archeologisch Steunpunt in Feanwâlden vertelt het verhaal van de Schierstins, het enige resterende middeleeuwse torenkasteel van Friesland.

Kollum

In de laatste ijstijd bereikten de gletsjers Fryslân niet meer. Toch was het er nog bitterkoud. In het permanent bevroren landschap werd hier en daar onder druk van bevriezend grondwater de grond omhoog geduwd. Zulke ijsheuvels noemen we pingo’s. Na het smelten van de ijskern bleef een diepe kuil met een aarden wal over. Het huidige landschap van het oosten van de provincie ligt nog bezaaid met dergelijke pingo-ruïnes, waarover we meer te weten kunnen komen in het steunpunt te Kollum.

Burgum

Het Archeologisch Steunpunt in Burgum heeft als thema de Midden-Steentijd, oftewel het Mesolithicum.

Leeuwarden

Het Archeologisch Steunpunt in Leeuwarden vertelt het verhaal van het ontstaan en de bloei van de middeleeuwse handelsstad.

Hegebeintum

Het Archeologisch Steunpunt van Hegebeintum: het verhaal van de hoogste terp van Nederland.

Oude Bildtzijl

Het archeologisch steunpunt in Oude Bildtzijl vertelt over de ontstaansgeschiedenis van Het Bildt: een ingepolderd landschap aan de waddenkust, dat zich uitstrekt tot vlak boven Leeuwarden.

Rinsumageast

De kronkelende sloten die nu nog goed zichtbaar zijn in het weidelandschap bij het buurtschap Sijbrandahuis vlakbij Rinsumageest, getuigen van een bijzonder verleden: het zijn de overblijfselen van de grachten van het middeleeuwse Cisterciënzer klooster Claercamp.

Sneek

In het Archeologisch Steunpunt van Sneek, gevestigd in de bibliotheek, is een tentoonstelling te zien die het verhaal van Sneek en omgeving vertelt aan de hand van archeologische vondsten.

Buitenpost

Het IJstijdenmuseum is door een aantal amateur archeologen, geologen en petrologen opgezet. In het museum zijn verzamelingen archeologische voorwerpen, verzamelingen zwerfstenen, verzamelingen mineralen en verzamelingen fossielen ondergebracht.

Wijnaldum

Het noordwesten van Friesland (Westergo) was in de vroege middeleeuwen een centrum van rijkdom, macht en edelsmeedkunst. Vooral rondom Wijnaldum zijn opzienbarende goudvondsten gedaan. Hieruit wordt duidelijk dat dit gebied een voorname positie innam binnen het Friese koninkrijk van die tijd. Zijn we al geweest.

Firdgum

Het Archeologisch Steunpunt in Firdgum laat zien hoe de zodenhuizen eruitzagen die in de vroege middeleeuwen op veel terpen in Friesland werden gebouwd. Zijn we al geweest.

Als je mee gaat, meld je dan even aan vóór 31 januari 2020 bij – uitsluitend – Jurrien Moree (010 – 460 47 37). Dan kunnen we voor voldoende (auto)vervoer zorgen. 

Datum: Zaterdag 7 en zondag 8 maart 2020
Vertrektijd: zaterdag rond 08.00 uur
Plaats: Nader te bepalen
Aanmelden: Voor 31 januari 2020 bij Jurrien Moree
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

14 maart 2019: Detectordag Helinium

Deze dag is verplaatst naar 27 juni 2020. Nadere informatie volgt.

Helinium zondag

Elke eerste zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. De april activiteit moet nog worden vastgesteld.

Datum Tijd Plaats Informatie

Datum: Zondag 5 april 2020
Tijd: Vanaf 10.00 uur
Plaats: Educatief Archeologisch Erf
010 – 460 47 37 (Jurrien Moree) en 015-3108401 (Addy Meewisse)

Algemene Leden Vergadering AWN landelijk

Alle AWN-leden worden uitgenodigd om de ALV bij te wonen. Dit jaar zal deze op 13 april ergens in Twente plaatsvinden; de AWN-afdeling Twente huisvest de ALV dit jaar.

In de ochtend wordt vergaderd en na de lunch wordt er een gevarieerd middagprogramma aangeboden. Een uitgebreide aankondiging is tegen die tijd ook te vinden in het AWN Magazine van Archeologie in Nederland.

Datum: Zaterdag 4 april 2020
Tijd: Nog te bepalen
Locatie: Hunebedcentrum te Borger, Drenthe

Excursie

Met Helinium op zaterdag 18 april op reis door de tijd naar het Museon in Den Haag. Daar is naast de reguliere tentoonstellingen tot en met zondag 6 september 2020 de

tentoonstelling ‘Ötzi the Iceman’ te zien.

In deze tentoonstelling maken we kennis met de archeologische vondst van Ötzi, de ijsmummie uit de Alpen en het forensisch onderzoek dat volgde. We onderzoeken het oudste menselijk lichaam dat tot nu toe in Europa is gevonden. Dankzij moderne, wetenschappelijke onderzoekstechnieken heeft Ötzi nog heel wat verhalen te vertellen over zijn leven en zijn dood.
Let op: de echte Ötzi ligt veilig in het Zuid-Tiroler Archeologiemuseum in Bolzano in een koelcel onder constante luchtvochtigheid. In het Museon zijn goede replica’s te zien. Als Ötzi zelf op reis zou gaan, zou zijn lichaam snel vergaan.

De vondst

In 1991 werd hoog in de Alpen een bijzondere vondst gedaan. Een lichaam werd gevonden en al snel bleek dat dit niet van een recent omgekomen skiër was, maar van een man die meer dan vijfduizend jaar geleden leefde. Hij kreeg de naam Ötzi, naar zijn vindplaats in het Ötztal. Wat deze ijsmummie zo bijzonder maakt, is dat zijn lichaam bijna helemaal intact is. Hij is meer dan vijfduizend jaar oud en werd gevonden met een groot deel van zijn kleding en eigendommen. Op het moment dat hij stierf, had hij onder andere zijn boog, meerdere pijlen, een rugzak en een koperen bijl bij zich.

Het onderzoek

Door het gebruik van moderne wetenschappelijk en forensische technieken in het onderzoek naar Ötzi krijgen de wetenschappers een uniek kijkje in het leven en de omgeving van iemand uit de Steentijd. Zo weten we dat Ötzi 46 jaar is geworden, dat hij zeer afgesleten tanden en kiezen had doordat hij zijn gebit als gereedschap gebruikte en dat zijn lichaam vol zat met tatoeages. Ook zijn er sporen van arsenicum gevonden in zijn haar, wat er op duidt dat hij met mineralen werkte, waarschijnlijk het smelten van koper. Ook de doodsoorzaak is achterhaald. Ötzi is gestorven door een pijlpunt, afgeschoten van achteren. Hoe en waarom dit is gebeurd, blijft een mysterie.

Als je mee gaat, meld je dan even aan voor zondag12 april 2020 bij – uitsluitend – Jurrien Moree (010 – 460 47 37). Dan kunnen we voor voldoende (auto)vervoer zorgen.  

Datum: Zaterdag 18 april 2020
Vertrektijd: 10.30 uur
Plaats: Nader te bepalen
Aanmelden: Voor zondag 12 april 2020 bij Jurrien Moree
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Helinium Zondag 3 mei 2020

Vanaf 10.00 uur
Educatief Archeologisch Erf 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)
Elke eerste zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. De juni activiteit moet nog worden vastgesteld.

Video-avond

Uit het Helinium-archief zullen door Jurrien Moree dvd/video-films worden vertoond.

Datum: Woensdag 13 mei 2020
Tijd: 20.00 uur
Plaats: Archeologisch en Bouwhistorisch Depot Vlaardingen
Waalstraat 100a
3131 CS Vlaardingen
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Helinium Zondag 7 juni 2020

Vanaf 10.00 uur
Educatief Archeologisch Erf 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Helinium gaat boren op Overflakkee

In oktober hebben we met een aantal Helinium leden de presentatie van het boek ‘Boeren in Berwoutsmoer 1200-1400, Opgraven onder Ooltgensplaat’ in Sommelsdijk bijgewoond. In het boek wordt verslag gedaan van de jarenlange opgravingen door ‘De Motte’ van een 13e- en 14e-eeuwse nederzetting in het buitendijkse land bij Ooltgensplaat. De omstandigheden waren niet echt gunstig voor het onderzoek: er kon alleen bij eb worden gegraven. Desondanks mogen de resultaten er zijn!

Deze dag bezoeken we in ieder geval Ooltgensplaat en gaan zo dicht als mogelijk bij de plek van de vindplaats wat grondboringen zetten. Misschien kunnen we met de zo vergaarde bodemkundige informatie iets zeggen over het landschap van Berwoutsmoer.

Na het boren zoeken we nog wat mooie plekken op het eiland op.

Als je mee gaat, meld je dan even aan voor zaterdag 6 juni 2020 bij – uitsluitend – Jurrien Moree (010 – 460 47 37). Dan kunnen we voor voldoende (auto)vervoer zorgen.

Datum: Zaterdag 13 juni 2020
Vertrek: 10.00 uur
Plaats: Nader te bepalen
Informatie: Jurrien Moree (010-460 4737)

Helinium-62-jaar-en-midzomer-feest (barbecue)

Een traditie geworden!
Meld u zich even aan bij Hilde van Wensveen voor zaterdag 15 juni 2020 (010-471 2571 of 06-3109 8315 of hilde@vanwensveen.nl).

Datum: Zaterdag 20 juni 2020
Tijd: 18.00 uur
Plaats: Educatief Archeologisch Erf,
Klokbekerpad geen nummer (nabij de Watersportweg)
3138 HH Vlaardingen
Informatie: Hilde van Wensveen (06-3109 8315)

Helinium zondag

Elke eerste zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. De juli activiteit moet nog worden vastgesteld.

Datum: Zondag 5 juli 2020
Tijd: Vanaf 10.00 uur
Plaats: Educatief Archeologisch Erf
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Helinium zondag

Elke eerste zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. De augustus activiteit moet nog worden vastgesteld.
Datum Zondag 2 augustus 2020

Excursie

Met Helinium op reis door de tijd naar Borculo.

Na de mooie landschappen in Zuid-Holland, Limburg, Noord-Holland, Friesland, Overijssel, Flevopolder, Groningen en Gelderland is vandaag opnieuw de provincie Gelderland aan de beurt om op de fiets te verkennen. Met de tweewieler we door het oude stroomlandschap van de Berkel in het oosten van de provincie. We volgen TRAP route 39, dus naast de archeologie komt ook de historie volop aan bod. Als er tijd over is, brengen we nog een bezoek aan het vestingplaatsje Groenlo.

Als je mee gaat, meld je dan even aan voor zaterdag 17 augustus 2020 bij – uitsluitend – Jurrien Moree (010 – 460 47 37). Dan kunnen we voor voldoende (auto+fiets)vervoer zorgen.

Datum: zaterdag 23 augustus 2020
Vertrektijd: 8.00 uur
Plaats: Nader te bepalen
Aanmelden: Voor 27 augustus 2017 bij Jurrien Moree
Informatie: 010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)

Helinium zondag

Elke eerste zondag van de maand wordt een archeologische activiteit ondernomen. De september activiteit moet nog worden vastgesteld.

Zondag 6 september 2020
Vanaf 10.00 uur
Educatief Archeologisch Erf
010 – 460 47 37 (Jurrien Moree)