Dank. En op naar de honderd.

Gisteren zat de Taffehzaal vol. Vandaag staan de vitrines in de Leemanszaal weer leeg, ligt de laatste goodiebag ergens in een fietstas in Leiden, en is het tijd voor het stukje dat er altijd bij hoort: bedankt.

Bedankt aan iedereen die kwam. Mensen die ‘s ochtends vroeg de trein pakten uit Groningen, Zeeland en alles daartussen, om een dag lang te praten over scherven, depots en de vraag wie er eigenlijk verantwoordelijk is voor een doos vondsten waarvan de vinder is overleden. Dat is geen vanzelfsprekende zaterdag. Dat is betrokkenheid.

Bedankt aan het Rijksmuseum van Oudheden en aan Wim Weijland, voor het openstellen van een huis dat voor veel AWN’ers voelt als een tweede werkplaats. Aan Sandra Beckerman, die de moeite nam om vanuit Den Haag te komen vertellen wat wij hier al 75 jaar roepen: dat vrijwilligers geen bijzaak zijn in de Nederlandse archeologie, maar een deel van het fundament. Aan Leo Verhart, die drie kwart eeuw vereniging in één verhaal wist te vangen zonder de scherpe randjes eraf te vijlen. Aan Anton Cruysheer en de panelleden, die een lastig onderwerp aandurfden en er geen gezellig praatje van maakten.

Aan Goet ende Fyn, die een museumzaal in een paar minuten in iets anders veranderden.

En vooral: bedankt aan de vrijwilligers achter de schermen. De mensen die de registratiebalie bemensten, de expositie inrichtten, de vondsten uitzochten, de badges telden en na afloop alles weer inpakten. Het werk dat niemand ziet als het goed gaat.

Wat we meenemen

De pop-upexpositie liet zien waar deze vereniging over gaat. Geen spectaculaire schatten, maar vondsten met een verhaal erachter: wie ze vond, waar, en wat ze ons vertellen over de mensen die hier voor ons leefden. Dat is de kern. Een vondst zonder context is een voorwerp. Een vondst mét context is kennis.

Precies daarom raakte de paneldiscussie een zenuw. Verweesde collecties zijn niet alleen een opslagprobleem. Als de documentatie verdwijnt, verdwijnt de vondstcontext, en daarmee het grootste deel van de informatiewaarde. Wat overblijft is een mooie scherf zonder adres. Het gesprek van gisteren leverde geen kant-en-klare oplossing op, en dat was ook niet de bedoeling. Het leverde iets nuttigers op: een gedeeld beeld van hoe urgent dit is en wie er aan tafel moeten zitten. Daar gaan we mee verder.

De volgende 25 jaar

In 2051 bestaat de AWN honderd jaar. Dat klinkt ver weg, maar het is dichterbij dan 1951 nu is voor de meesten van ons.

Wat we in die 25 jaar willen doen, laat zich in drie dingen samenvatten.

Kennis vastleggen. Te veel van wat onze leden weten zit in hoofden, schriftjes en schoenendozen. Wat niet is opgeschreven en gedeeld, gaat verloren. Ons nieuwe tijdschrift is daar één antwoord op. Betere ontsluiting van vondstmeldingen, samen met PAN, is een tweede.

De collecties op orde. Het gesprek van gisteren is geen eindpunt. We willen toe naar afspraken die duidelijk maken waar een collectie terechtkomt als een vinder stopt, verhuist of wegvalt. Niet uit bureaucratische reflex, maar omdat het alternatief is dat kennis in een container verdwijnt.

Nieuwe mensen. Een vereniging die alleen bestaat uit wie er in 1985 bij kwam, bestaat in 2051 niet meer. De belangstelling is er, dat zagen we gisteren aan de mensen die voor het eerst een AWN-bijeenkomst bezochten. Aan ons de taak om die belangstelling om te zetten in iets duurzamers: een cursus, een veldwerkdag, een afdeling die openstaat voor iemand die nog nooit een troffel vasthield.

Archeologie in Nederland gaat de komende decennia veranderen. Er komt meer digitalisering, meer natuurwetenschappelijk onderzoek, meer druk op de ruimte en dus op het bodemarchief. Wat niet verandert, is dat er mensen nodig zijn die met hun voeten in de klei staan, die opmerken dat die verkleuring in het profiel niet klopt, en die de moeite nemen om dat te melden.

Dat zijn jullie. Dat was het gisteren, dat is het morgen.

Op naar de honderd.